تفاوت چک تضمینی با چک صیادی چیست؟

تفاوت چک تضمینی با چک صیادی چیست؟ اصلی‌ترین فرق در شخص متعهد و تضمین پرداخت است. در چک صیادی، صاحب حساب متعهد پرداخت وجه بوده و احتمال برگشت خوردن یا مسدودی به دلیل فوت وجود دارد؛ مسئله‌ای که در صورت وقوع، معمولاً برای وصول وجه به پیگیری‌های قانونی یک وکیل چک در تهران نیاز پیدا خواهید کرد. اما در چک تضمینی، بانک صادرکننده متعهد اصلی است؛ پول از قبل مسدود شده و خطر عدم وصول یا تاثیر فوت صادر کننده صفر است. همچنین صدور چک بنفش صیادی نیازمند داشتن دسته چک است و برای معاملات خرد کاربرد دارد. در مقابل، دریافت اوراق تضمینی نیازی به دسته چک ندارد و به دلیل امنیت مطلق، در معاملات کلان استفاده می‌شود. ضمناً این اوراق غیر قابل انتقال هستند.

تفاوت چک تضمینی با چک صیادی

تفاوت‌های حقوقی این دو برگه مالی شامل قواعد متفاوتی در ساختار بانکی می‌شود. شناخت این تفاوت‌ها و در صورت لزوم مشورت با یک وکیل چک صیادی، برای جلوگیری از ضررهای مالی در معاملات بسیار مهم است.

تفاوت در میزان تعهد پرداخت و شخص متعهد

اولین تفاوت در صادرکننده آن است. برگه های بنفش رنگ توسط شخص حقیقی یا حقوقی صادر می شوند و تعهد پرداخت صرفا بر عهده همان شخص صاحب حساب است. اما برگه بانکی توسط بانک صادر شده و شعبه بانک متعهد پرداخت آن است. این موضوع باعث می شود دغدغه خالی بودن حساب به صورت قطعی برطرف شود.

تفاوت در عواقب فوت صادرکننده و مسدودی حساب

در اوراق بنفش رنگ، اگر شخص صادر کننده فوت کند یا ورشکست شود، حساب های بانکی او مسدود خواهند شد و گیرنده برگه نمی تواند به پول خود برسد. اما در اوراق بانکی، به دلیل اینکه پول پیشتر از حساب فرد کسر شده و نزد بانک امانت است، مرگ یا ورشکستگی صادرکننده هیچ مانعی برای نقد شدن برگه ایجاد نمی کند.

تفاوت در موارد مصرف و نوع معاملات بانکی

بخش دیگر پاسخ به سوال تفاوت چک تضمینی با چک صیادی چیست؟ در نوع قراردادها مشخص می شود. اوراق بنفش رنگ (چک صیادی) بیشتر برای معاملات روزمره، خرید و فروش های خرد، پرداخت قسط و اجاره کاربرد دارند. اما اوراق بانکی (چک تضمینی) به دلیل ریسک بسیار پایین، در قراردادهای کلان مانند خرید و فروش خانه، زمین، ماشین های گران قیمت، ضمانت حسن انجام کار و شرکت در مزایده ها استفاده می شوند. در این قراردادها، فروشنده می خواهد یقین داشته باشد که وجه معامله بدون هیچ مشکلی به دست او می رسد.

تفاوت در امکان انتقال به شخص ثالث

یکی از بخش های مهم در پاسخ به این سوال که تفاوت چک تضمینی با چک صیادی چیست؟، بحث انتقال به غیر است. اوراق بانکی فقط در وجه گیرنده مشخص صادر می شوند و تحت هیچ شرایطی قابلیت انتقال به شخص دیگری را ندارند. اما در چک صیادی، دارنده می تواند با ثبت اطلاعات در سامانه یکپارچه بانک مرکزی، مالکیت آن را به شخص دیگری منتقل کند. پشت نویسی دستی در هر دو مورد باطل است، اما انتقال سیستمی منحصرا برای اوراق حساب جاری مجاز است.

فرق در زمان وصول و واریز به حساب

اگر چک تضمینی را به همان بانکی ببرید که آن را صادر کرده است، پول همان لحظه به حساب شما واریز می شود. اما در صورت مراجعه به شعبه های سایر بانک ها، واریز وجه یک روز کاری زمان می برد. در مورد چک صیادی، پول در تاریخ سررسید درج شده روی برگه قابل برداشت است و در صورت وجود موجودی کافی، انتقال وجه در همان روز انجام می گیرد.

فرق در مراحل صدور و الزام داشتن دسته چک

برای صدور برگه های صیادی، فرد حتما باید دارای حساب جاری فعال بوده و دسته چک دریافت کرده باشد. اما صدور چک تضمینی به داشتن دسته چک احتیاجی ندارد. هر فردی با در دست داشتن کارت ملی و مراجعه به بانک، می تواند از متصدی بخواهد معادل موجودی حسابش یک برگه بانکی صادر کند.
در این مرحله پر کردن فرم درخواست (مانند فرم شماره ۳۹۶) و کسر موجودی رخ می دهد. مبلغ درج شده حتما باید با ماشین مخصوص روی برگه پرفراژ شود تا از دستکاری اشخاص جلوگیری گردد.
همچنین در برگه های بانکی، مبلغ حتما باید با دستگاه مخصوص چاپ رنگی (پرفراژ) شود و دارای دو امضای معتبر و مهر شعبه باشد تا جلوی هرگونه جعل گرفته شود. در صورتی که این اوراق مخدوش شوند یا خط خوردگی داشته باشند، حتما باید توسط بانک صادرکننده مهر و تایید مجدد شوند.

جدول مقایسه اوراق تجاری بانکی

برای درک بهتر، مقایسه دقیق این دو مدل ابزار پرداختی در جدول زیر آورده شده است.

قوانین ثبت چک تضمینی و چک صیادی در سامانه یکپارچه بانک مرکزی

اگر می خواهید بدانید در مرحله نقد کردن، تفاوت چک تضمینی با چک صیادی چیست؟ باید به مقررات سامانه یکپارچه بانک مرکزی توجه کنید. گیرنده چک صیادی تا زمانی که صادرکننده اطلاعات را در سیستم ثبت نکند و خودش نیز آن را تایید نکند، نمی تواند روی مبلغ آن حساب کند.
در چک های تضمینی نیز اطلاعات باید هم زمان با صدور، توسط بانک در سیستم ثبت شود و برگه دارای یک شناسه شانزده رقمی یکتا خواهد بود. طبق مقررات جدید، هیچ کدام از این دو برگه نباید در وجه حامل صادر شوند. نام شخص گیرنده (ذینفع) باید دقیقا روی چک قید شود و انتقال آن به فرد دیگر از طریق پشت نویسی ممنوع است. مهلت قانونی برای مراجعه به شعبه و وصول چک تضمینی، عموما یک ماه پس از صدور تعیین شده است.

عواقب عدم پرداخت و روش پیگیری قضایی چک تضمینی و چک صیادی

در حقوق تجاری، بررسی پیامدهای عدم وصول مطالبات بسیار با اهمیت است. در چک تضمینی، موضوعی به نام برگشت خوردن عملا رخ نمی دهد، زیرا پول به صورت امانت نزد بانک نگه داشته شده است. اما در اوراق بنفش رنگ، اگر حساب بدهکار خالی باشد، طلبکار باید برگه را به بانک برده و برگشت بزند. بانک موظف است اطلاعات عدم پرداخت را در سیستم ثبت کرده و گواهی عدم پرداخت با یک کد رهگیری اختصاصی به دارنده تحویل دهد.

محرومیت بانکی برای اشخاص بد حساب

قانون برای اشخاص بد حساب مجازات های مالی سنگینی وضع کرده است. به محض ثبت شدن گواهی عدم پرداخت، محرومیت های زیر اعمال می شوند.

• مسدود شدن تمامی حساب های بانکی شخص در تمامی بانک ها به اندازه مبلغ بدهی.
• ممنوعیت صدور هرگونه کارت بانکی جدید از جمله کارت هدیه.
• ممنوعیت در گرفتن وام، تسهیلات بانکی و ضمانت نامه های ارزی.
• توقف گردش مالی و پولی شخص تا زمان جلب رضایت طلبکار و تعیین تکلیف بدهی.
• چگونگی پیگیری در مراجع قضایی و اجرای ثبت

دارنده گواهی عدم پرداخت می تواند مستقیما به دفتر خدمات قضایی مراجعه کرده و درخواست صدور اجراییه کند. در قوانین جدید، دادگاه ها مکلف هستند بدون برگزاری جلسات رسیدگی طولانی مدت، فورا علیه بدهکار اجراییه صادر کنند؛ البته به این شرط که در چک صیادی شرطی برای پرداخت قید نشده باشد.
بدهکار دقیقا ده روز فرصت دارد تا بدهی خود را بپردازد؛ در غیر این صورت ماموران اجرای احکام، اموال او را برای استیفای حق طلبکار توقیف می کنند. همچنین طلبکار می تواند از طریق اداره اجرای ثبت اسناد رسمی نیز برای وصول طلب خود اقدام کند.

استعلام سوابق بانکی اشخاص پیش از انجام معامله

یک گام بسیار مهم برای بالا بردن امنیت مبادلات مالی، بررسی سوابق فرد مقابل است. شما می توانید با استفاده از شناسه شانزده رقمی درج شده روی چک صیادی، از خوش حسابی شخص مطلع شوید. برای این کار کافی است شناسه را به سرشماره پیامکی هفتاد یک هفتاد یک (701701) ارسال کنید، یا از طریق وب سایت بانک مرکزی و نرم افزارهای معتبر بانکی اقدام نمایید. پاسخ این بررسی با رنگ های زیر به شما نمایش داده می شود.

• رنگ سفید: شخص هیچ گونه سابقه منفی ندارد و خوش حساب است.
• رنگ زرد: شخص یک فقره بدهی برگشتی یا پنجاه میلیون ریال تعهد پرداخت نشده دارد.
• رنگ نارنجی: شخص دارای دو تا چهار فقره بدهی برگشتی است.
• رنگ قهوه ای: شخص پنج تا ده فقره برگشتی در سوابق خود دارد.
• رنگ قرمز: شخص دارای بیش از ده بدهی بانکی تسویه نشده است و معامله با او بالاترین خطر ممکن را دارد.

مقررات ابطال چک تضمینی و عودت وجه

گاهی در معاملات املاک یا خودرو پیش می آید که قرارداد به هم می خورد و خریدار باید پول بلوکه شده در صندوق بانک را پس بگیرد. در این مواقع، شخصی که درخواست صدور برگه را داده بود باید اصل سند بانکی را به شعبه صادرکننده بازگرداند.
کارمند بانک فرم ابطال را تنظیم کرده و مبلغ را منحصرا به حساب خود شخص درخواست کننده واریز می کند. هیچ الزامی به تایید یا پشت نویسی گیرنده برای ابطال این اوراق نیست، مگر آنکه برگه از قبل به گیرنده تحویل داده شده باشد. دقت کنید که برای ابطال این اوراق مهلت زمانی مشخصی در نظر گرفته شده است و باید در اسرع وقت به شعبه مراجعه کنید.

سخن پایانی

تفاوت اصلی چک تضمینی و صیادی در میزان امنیت، شخص متعهد و کاربرد است. در چک صیادی، صاحب حساب متعهد به پرداخت بوده و ریسک برگشت خوردن یا مسدودی با فوت وجود دارد. صدور آن مستلزم داشتن دسته چک است، برای پرداخت های خرد استفاده شده و قابلیت انتقال سیستمی به غیر دارد. در مقابل، چک تضمینی توسط بانک صادر می شود؛ در نتیجه خطر عدم وصول کاملاً صفر است. دریافت این اوراق نیازی به دسته چک ندارد و منحصراً در معاملات کلان ملکی و خودرو کاربرد دارد. چک تضمینی مطلقاً غیرقابل انتقال به شخص ثالث است و وجه آن فوراً در شعبه صادرکننده قابل برداشت می باشد. هر دو نیازمند ثبت سیستمی هستند.

چکیده مطلب

اگر چک تضمینی مفقود شود یا به سرقت برود، چه مراحلی باید طی شود؟
در صورت مفقود شدن این برگه، صاحب حساب باید فورا به شعبه صادرکننده مراجعه کرده و مفقودی را کتبا اعلام کند. سپس باید به مراجع قضایی رفته و دستور مسدودی آن را بگیرد. بانک با دریافت دستور قضایی، جلوی پرداخت وجه را می گیرد. این کار مانع سوء استفاده افراد سودجو می شود و سرمایه شما را حفظ می کند.
آیا می توان چک صیادی را قبل از رسیدن تاریخ سررسید در بانک نقد کرد؟
بر اساس مقررات فعلی، بانک ها تنها در تاریخ سررسید مشخص شده روی برگه یا پس از آن، وجه را به دارنده پرداخت می کنند. مراجعه زودتر از موعد به شعبه بانکی برای وصول مبلغ امکان پذیر نیست. شما حتما باید منتظر بمانید تا تاریخ درج شده فرا برسد و سپس برای دریافت پول خود به بانک مراجعه کنید.
آیا بانک ها برای صدور چک تضمینی کارمزد متفاوتی از مشتریان دریافت می کنند؟
کارمزد صدور این اسناد بانکی بر اساس بخشنامه های مصوب بانک مرکزی تعیین می شود. همه بانک های دولتی و خصوصی موظف هستند دقیقا همان مبلغ ثابتی را که در بخشنامه مشخص شده است، از حساب مشتری کسر کنند.
آیا افراد زیر هجده سال می توانند دسته چک صیادی به نام خود بگیرند؟
خیر، اشخاصی که هنوز به سن قانونی هجده سال تمام نرسیده اند، امکان دریافت دسته چک ندارند. این افراد به لحاظ حقوقی اهلیت لازم برای صدور اسناد تجاری را دارا نیستند. حتی ولی یا قیم این اشخاص نیز نمی تواند به نام فرد زیر سن قانونی درخواست صدور این اوراق را در شعبه بانکی ثبت کند.